ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΑΣΤΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ-ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΤΡΙΤΟ: ΥΙΟΘΕΣΙΑ

Άρθρο 1542 – Πότε επιτρέπεται

“Η υιοθεσία επιτρέπεται, με την εξαίρεση της περίπτωσης του άρθρου 1579, μόνο όταν αυτός που υιοθετείται είναι ανήλικος. Η υιοθεσία πρέπει να αποβλέπει στο συμφέρον του υιοθετουμένου”.

Σχόλια:

Σύμφωνα με το άρθρο 1 Ν. 2447/1996 (ΦΕΚ Α’ 278), Το Δέκατο Τρίτο Κεφάλαιο του Τέταρτου Βιβλίου του Αστικού Κώδικα, που αναφέρεται στην υιοθεσία (άρθρα 1568 έως 1588), καταργείται στο σύνολό του και στη θέση των ήδη καταργημένων με το άρθρο 17 Ν. 1329/1983 άρθρων 1542 έως 1567 και των καταργούμενων με το άρθρο 1 Ν. 2557/1996 διατάξεων, τίθεται νέο Κεφάλαιο Δέκατο Τρίτο “ΥΙΟΘΕΣΙΑ” (άρθρα 1542 – 1588). Το παρόν άρθρο τίθεται σύμφωνα με το περιεχόμενο που έλαβε από 30.12.1996 με το άρθρο 1 Ν. 2447/1996.

Άρθρο 1543 – Ποιός μπορεί να υιοθετήσει

“Αυτός που υιοθετεί ανήλικο πρέπει να είναι ικανός για δικαιοπραξία, να έχει συμπληρώσει τα τριάντα χρόνια του και να μην έχει υπερβεί τα εξήντα”.

Σχόλια:

Το παρόν άρθρο τίθεται σύμφωνα με το περιεχόμενο που έλαβε από 30.12.1996 με το άρθρο 1 Ν. 2447/1996 (ΦΕΚ Α’ 278).

Άρθρο 1544 – Διαφορά ηλικίας

“Αυτός που υιοθετεί ανήλικο πρέπει να είναι μεγαλύτερος από τον υιοθετούμενο τουλάχιστον κατά δεκαοκτώ, αλλά όχι και περισσότερο από πενήντα χρόνια. Ο περιορισμός της ηλικίας δεν ισχύει για εκείνον από τους συζύγους που επιθυμεί να υιοθετήσει τέκνο που υιοθετείται ή που έχει ήδη υιοθετηθεί από το σύζυγό του.” Σε περίπτωση υιοθεσίας τέκνου του συζύγου, καθώς και αν συντρέχει σπουδαίος λόγος, το δικαστήριο μπορεί να επιτρέπει την υιοθεσία και όταν υπάρχει διαφορά ηλικίας μικρότερη, αλλά όχι κάτω των δεκαπέντε ετών”.

Σχόλια:

Το παρόν άρθρο τίθεται σύμφωνα με το περιεχόμενο που έλαβε από 30.12.1996 με το άρθρο 1 Ν. 2447/1996 (ΦΕΚΑ’ 278). Το εντός ” ” πρώτο εδάφιο τίθεται όπως αντικαταστάθηκε από 03.06.1999 με την παρ. 1 άρθρου 28 Ν. 2721/1999 (ΦΕΚ Α’ 112).

Άρθρο 1545 – Υιοθεσία από περισσότερους

“Δεν επιτρέπεται να υιοθετηθεί το ίδιο πρόσωπο ταυτόχρονα από περισσοτέρους, εκτός αν αυτοί είναι σύζυγοι. Επίσης δεν επιτρέπεται η υιοθεσία προσώπου, που είναι ήδη υιοθετημένο από άλλον, όσο διαρκεί η υιοθεσία, εκτός αν πρόκειται για διαδοχική υιοθεσία του ίδιου προσώπου και από το σύζυγο αυτού που υιοθέτησε πρώτος”.“Σε περίπτωση υιοθεσίας και από τους δύο συζύγους, οι προϋποθέσεις οι οποίες τάσσονται από τα άρθρα 1543 και 1544, αρκεί να συντρέχουν στο πρόσωπο μόνο του ενός.”

Σχόλια:

Το παρόν άρθρο τίθεται σύμφωνα με το περιεχόμενο που έλαβε από 30.12.1996 με το άρθρο 1 Ν. 2447/1996 (ΦΕΚ Α’ 278). Η εντός ” ” δεύτερη παράγραφος προστέθηκε από 01.09.1997 με την παρ. 2 άρθρου 19 Ν. 2521/1997 (ΦΕΚ Α’ 174).

 

Άρθρο 1559 – Μυστικότητα της υιοθεσίας

“Η υιοθεσία ανηλίκων τηρείται μυστική. Στις περιπτώσεις της δεύτερης παραγράφου του άρθρου 1550, καθώς και του άρθρου 1552, η μυστικότητα ισχύει και έναντι των φυσικών γονέων.

Το θετό τέκνο έχει, μετά την ενηλικίωσή του, το δικαίωμα να πληροφορείται πλήρως από τους θετούς γονείς και από κάθε αρμόδια αρχή τα στοιχεία των φυσικών γονέων του”.

Σχόλια:

Το παρόν άρθρο τίθεται σύμφωνα με το περιεχόμενο που έλαβε από 30.12.1996 με το άρθρο 1 Ν. 2447/1996 (ΦΕΚ Α’ 278).

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Παρότι η σύγχρονη ψυχολογία υποστηρίζει ότι το υιοθετημένο παιδί πρέπει να λαμβάνει τη σχετική με την υιοθεσία του πληροφόρηση όσο το δυνατό νωρίτερα, ο νόμος δέχεται κάμψη του κανόνα της μυστικότητας της υιοθεσίας υπέρ των υιοθετημένων διασφαλίζοντας το δικαίωμα πληροφόρησής τους, μόνο μετά την ενηλικίωσή τους : «Το θετό τέκνο έχει μετά την ενηλικίωσή του, το δικαίωμα να πληροφορείται πλήρως από τους θετούς γονείς και από κάθε αρμόδια αρχή τα στοιχεία των φυσικών γονέων του» (άρ. 1559 παρ.2 ΑΚ).

Όσον αφορά τους τρίτους, κάμψη του κανόνα τήρησης της μυστικότητας της υιοθεσίας δεν υφίσταται, παρά μόνο όταν, σύμφωνα με την πιο πάνω διάταξη νόμου, ο ήδη ενηλικιωθείς ανήλικος αναζητά τα στοιχεία των φυσικών γονέων του από την αρμόδια αρχή. Αντίθετα, θεσπίζεται η υποχρέωση τήρησης της εχεμύθειας ως υπηρεσιακό καθήκον όλων των υπαλλήλων, που έλαβαν με οποιονδήποτε τρόπο γνώση της τέλεσής της κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.

Τα περί εχεμύθειας προβλέπονται από το άρθρο 9 του Ν.2447/96 σύμφωνα με το οποίο: «Σε όλη τη διαδικασία τέλεσης υιοθεσίας ανηλίκου και ύστερα από αυτήν, απαγορεύεται η δημοσίευση ή η διερεύνηση στοιχείων ή γεγονότων ικανών να αποκαλύψουν την υιοθεσία και τα ατομικά χαρακτηριστικά της. Η τήρηση της εχεμύθειας ως προς τα πρόσωπα των θετών γονέων, του θετού τέκνου και των φυσικών γονέων του αποτελεί υπηρεσιακό καθήκον των δικαστών, των κοινωνικών υπηρεσιών ή οργανώσεων, καθώς και των όποιων άλλων υπαλλήλων αναμίχθηκαν στην υιοθεσία ή έλαβαν οπωσδήποτε γνώση της τέλεσής της με την ευκαιρία της άσκησης των καθηκόντων τους. Η δεύτερη παράγραφος του άρθρου 1559 του Αστικού Κώδικα δεν θίγεται ».

Δυστυχώς, παρόλο που όλες οι αρμόδιες αρχές υποχρεούνται βάσει νόμου να συνδράμουν τα υιοθετημένα άτομα τα οποία ψάχνουν, εντούτοις, υπάρχουν ακόμα πολλά εμπόδια αφενός διότι σε ορισμένες περιπτώσεις τα σχετικά στοιχεία είτε καταστρέφονται (πχ. νοσοκομειακά αρχεία μετά το πέρας εικοσαετίας) είτε οι αρμόδιοι υπάλληλοι απλά δεν έχουν τη διάθεση να ψάξουν σε υπόγεια και σκονισμένα βιβλία και αφετέρου επειδή στην Ελλάδα, σε αντίθεση με ότι ισχύει στην Κύπρο ή με ό,τι θα ισχύσει με την προϊούσα μεταρρύθμιση του οικογενειακού δικαίου στη γείτονα Βουλγαρία, δεν έχει ανατεθεί σε μία κεντρική δημόσια υπηρεσία να συγκεντρώνει όλες τις πληροφορίες που σχετίζονται με κάθε μία πραγματοποιούμενη υιοθεσία (προφανώς μιλάμε για νόμιμες υιοθεσίες καθότι οι παράνομες δε γίνονται γνωστές και ο αριθμός τους είναι άγνωστος) και κατόπιν να τις θέτει στη διάθεση του υιοθετούμενου όταν βέβαια ο τελευταίος ενηλικιωθεί. Έτσι, οι υιοθετημένοι στην Ελλάδα είναι αναγκασμένοι να γυρνάνε από αρχείο πρωτοδικείου σε ληξιαρχείο και από κει σε κάποιο μαιευτήριο ή κλινική ή σε ίδρυμα.

Επίσης:

  1. Ο ΣΕΑΣΥΠ Αθήνας απευθύνεται είτε σε υιοθετημένα άτομα (νομίμως ή παρανόμως) είτε σε γονείς ή συγγενείς (αδέλφια κλπ) ατόμων που υιοθετήθηκαν παράνομα. Ο λόγος που το τονίζω αυτό είναι ακριβώς η αρχή της μυστικότητας της υιοθεσίας που δεν επιτρέπει στο βιολογικό γονέα να ψάξει εκείνος το παιδί που έδωσε σύννομα για υιοθεσία (τελείως διαφορετική είναι η περίπτωση που του το πήραν παράνομα πχ. λέγοντας πως είναι νεκρό). Η εν λόγω αρχή κάμπτεται μόνο προς χάριν του ίδιου του υιοθετούμενου, ο οποίος, υπάρχει και αυτή η πιθανότητα, μπορεί να μη θέλει να μπει στη διαδικασία της αναζήτησης των βιολογικών του συγγενών.
  2. Σα σύλλογος προτιμούμε τους όρους βιολογικοί ή φυσικούς γονείς και Όχι “πραγματικοί ή ρίζες” .

Με εκτίμηση,

Όλγα Καλκανάκου,

Γραμματέας του ΔΣ και

Νομικός Σύμβουλος του ΣΕΑΣΥΠ Αθήνας

Μετάβαση σε γραμμή εργαλείων